rekto:verso

Van oktober 2025 tot april 2026 geven cultuurtijdschrift rekto:verso en recensieplatform pzazz een masterclass podium- en kunstkritiek aan acht startende pennen, in samenwerking met STUK, 30CC en KU Leuven. De deelnemers kijken, discussiëren, schrijven en herschrijven onder begeleiding van Evelyne Coussens en Wouter Hillaert. Hun recensies en essays bundelen we in dit dossier.

Met welk denken houden we stand in deze tijd, en durven we de toekomst aan? Op die filosofische hamvraag kregen filosofiehuis Het zoekend hert, cultuurmagazine rekto:verso en Historische Uitgeverij meer dan honderd antwoorden terug. Lees hier de vijf beste essays waarvoor de jury is gevallen. Een denken in de overgang, dat (be)spiegelen ze. Maar dan zonder al te veel nagels met koppen, eerder met gaatjes boren in de box.

Vijf startende pennen werden drie dagen lang ondergedompeld in de wereld van de podiumkritiek. Op het zomerfestival Theater Aan Zee (Oostende) recenseerden ze onder professionele begeleiding het werk van jonge of startende theatermakers. Naast de begeleiding in het schrijven mikt de Summerschool van rekto:verso op dialoog met jonge theatermakers en probeert het traject de schijnbaar gescheiden werelden van reflectie en praktijk dichter bij elkaar te brengen. De gepubliceerde teksten zijn even pril als de voorstellingen die ze analyseren − ze gelden als oefeningen in zorgzame podiumkritiek.

Waar blijft het collectieve standpunt uit de cultuursector? Wat betekent ‘neutraliteit’ in een oorlog die de hele mensheid aanbelangt? Hoe omgaan met de eindeloze reeks gruwelbeelden? En ‘hoe te bestaan als er met opzet zoveel mensenlevens worden stilgezet?’ (Astrid H. Roemer) In dit dossier bundelen we stemmen die zich vanuit verschillende perspectieven proberen te verhouden tot het genocidale geweld in Gaza en Palestina − persoonlijk, artistiek, maatschappelijk, existentieel.

Hoe beëindig je een artistiek collectief, en hoe blik je daar vervolgens op terug? Onderzoeker Katinka de Jonge stelde een dossier samen over een onderbelicht aspect van collectief werken – met name het moment waarop het niet meer werkt. Het geheel dat meer is dan de som der delen: wanneer die formule niet meer uitkomt, rijzen vragen over erfenissen en herinneringen waarover de bijdragers aan dit dossier zich buigen.

Acht beginnende schrijvers gingen tijdens Theater Aan Zee naar voorstellingen kijken en kropen in hun pen. Onder begeleiding van rekto:verso en Etcetera zetten ze hun eerste stappen als recensent.

Waarom heeft de sociale hoogbouw de perceptie tegen? Dit dossier, samengesteld door Simon Allemeersch en Neslihan Dogan, heeft oog voor de populaire cultuur en de dubbelzinnige beeldvorming rond deze woonvorm, die afwijkt van het landelijke woonideaal. Naast een sociologische, architecturale en beleidsmatige blik is ook een cultuurhistorisch perspectief nodig, niet-lineair en van onderuit, om te begrijpen wat er is gebeurd. En wat mogelijk is voor de toekomst.

Met 'Wildplakken' houdt rekto:verso de vinger aan de pols van de politieke campagnes. Een cultuurkritische, en af en toe satirische blik op de beelden en discoursen in verkiezingstijden.

In 2023-2024 organiseerde Studium Generale Gent een lezingenreeks over de vele eindes in een mensenleven. In dit dossier bundelt rekto:verso een selectie van de teksten. Wat als zaken die onze levens vormgeven en doordringen – het gezin, een betaalde baan, nationale grenzen, democratieën enz. – zouden eindigen?

Etcetera en rekto:verso slaan de handen in elkaar voor een Summer School kunstkritiek. Acht schrijvers gaan tijdens Theater Aan Zee en Het TheaterFestival naar voorstellingen kijken en kruipen vervolgens in hun pen. Gevoed door gesprekken met de andere deelnemers, inspiratiesessies en feedback van de redactie zetten ze hun eerste stappen als recensent en essayist. Hun teksten vind je gebundeld in dit dossier. (Beeld: Catalina Strauss)

Elke twee jaar verzamelen STUK, 30CC, KU Leuven en rekto:verso een groep jonge kunstcritici. Van oktober tot april gaan ze samen naar theater, dans, beeldende kunst en geluidskunst. Ze schrijven hun impressies neer, geven elkaar feedback en … herschrijven, onder impuls van theatercritici Evelyne Coussens en Gilles Michiels. Enkele vruchten van de vierde Leuven Kritiek-generatie delen we hier.

Mode behoort tot de drie industrieën met de grootste voetafdruk, maar is ook een broedplaats van duurzame verandering. In het dossier 'Mode in Bloei', gecureerd door Karen Van Godtsenhoven en Aurélie Van de Peer, lichten we inspirerende praktijken uit: van vrouwelijk leiderschap tot seizoensloze mode.

Tussen november 2021 en mei 2022 vond de Vlaamse editie van de masterclass Dance&Dare plaats. Met dit initiatief van Domein voor Kunstkritiek en DansBrabant, in samenwerking met rekto:verso en cc Corso, zoeken schrijvers nieuwe woorden voor nieuwe dans. Dit dossier bundelt de slotessays.

Op Nationale Vrouwendag richt rekto:verso de blik radicaal op de tekentafel. Jarenlang werd de bijdrage van vrouwen er onderbelicht en miskend. Met het project Wiki Women Design is nu eindelijk een tegenbeweging ingezet. Van (interieur)architectuur en grafisch ontwerp tot mode en productontwikkeling: tijd om de tafel zelf te hertekenen.

Zo'n tien jaar geleden braken in de Arabische wereld opstanden uit die de machtsverhoudingen danig zouden dooreenschudden. Ook de kunsten namen een bepalende rol op in het politieke protest. rekto:verso onderzoekt in drie artikels hoe die artistieke en subversieve impulsen vandaag doorleven.

Kunsthogescholen lopen er steeds meer tegenaan: ze blijven vooral wit en mannelijk. Hoe kunnen ze hun personeel, curriculum en machtsstructuren meer opengooien? Een online dossier met getuigenissen, gesprekken en good practices.

Westerns van buiten het Westen, queer cinema uit Israël, de nostalgische ziel van Brazilië, feministische slachtoffer-films, native people voor een witte camera, de eeuwige kwestie vader en zoon: met zes aanstormende critici doken rekto:verso en Cinea kritisch in het Mooov-filmfestival.

Ondanks aanhoudend protest bespaart Vlaanderen vanaf 2020 weerom op kunst en cultuur. Verschillende landen en regio's gingen ons voor. Welke strategieën werden daar gevolgd? Met welke effecten op het culturele veld? Zo opvallend zijn de overeenkomsten dat je gerust kan spreken van een beproefde methode, zelfs van een cultuurkamp.

De wereldwijde repercussies van de coronacrisis hebben onthuld dat kunst en cultuur in vele landen niet prioritair lijkt te zijn voor overheden. Vele kunstenaars en cultuurwerkers zijn van de regen in de drup beland door een gebrek aan financiële steun. Toch heeft de crisis ook voor veel nieuwe samenwerkingen en solidariteit binnen de sector gezorgd. In deze internationale reeks schrijven auteurs over de situatie in eigen land.

Sommige cultuurwerkers wachten al maandenlang op een corona-uitkering. Complexe statuten, onderbemande instellingen en een steeds veranderende wetgeving zijn de boosdoeners. Tijd voor een debat. Dit dossier bundelt een noodkreet, enkele persoonlijke getuigenissen en reacties.

De coronacrisis pleegt een ware aanslag op de mentale weerbaarheid van mensen in de cultuursector. Dit dossier peilt naar hun verhalen en wil de bespreekbaarheid van psychische kwetsbaarheid stimuleren.

Een jaar geleden legde het coronavirus de (cultuur)wereld lam. Enkele studenten Woordkunst aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen kropen in hun pen om een hoogstpersoonlijke balans op te maken. Wat deed dit jaar met hun kunstenaarspraktijk? Welke perspectieven drongen zich aan ons op (of net niet)?

Gedurende de maand maart vestigt Black History Month de aandacht op de veerkracht van de zwarte gemeenschap in heden en verleden. Dit jaar staat de Belgische vleugel van het initiatief in het teken van archief en documentatie. Wij vroegen vier auteurs naar de persoon of praktijk die volgens hen een plaats in ons collectieve geheugen verdient.

De masterclass Leuven Kritiek is een samenwerking van rekto:verso, STUK, 30CC en KU Leuven. Een jaar lang bedrijven negen talenten-recensenten de kunstkritiek. Elk vanuit hun kot, maar gewapend met een scherpe blik en een pen om een puntje aan te zuigen. Lees hier enkele recensies en essays van de deelnemers van de derde editie (2020-2021).

Terwijl eind jaren 2000 de muziekindustrie nog ten onder leek te gaan aan de illegale downloadcultuur, is de digitalisering ondertussen haar redding geworden. Vandaag luisteren we massaal muziek via streamingdiensten als Apple, Spotify of Deezer. Onder impuls van het rampzalige coronajaar is dit digitaliseringsproces in een stroomversnelling gekomen en dienen nieuwe verdienmodellen zich aan. In deze driedelige reeks onderzoekt rekto:verso de digitale toekomst van de muziekindustrie.

Van 31 oktober tot 12 november 2021 vindt de belangrijke Klimaatconferentie in Glasgow plaats. Wat levert de klimaattop op aan nieuwe perspectieven? Hoe kunnen ook de kunsten hun ecologische voetafdruk verkleinen?

In het Antwerpse podiumveld doet zich in 2019 een momentum voor: meerdere huizen wisselen van directie. Daarom vroegen Etcetera en rekto:verso vijf uiteenlopende stemmen naar wat zij het Antwerpen van morgen wensen.

Het jaar 2018 leek er een vol ‘polarisering’. Maar is dat wel het goede woord? In dit zesdelige nieuwjaarsessay schuift Ricus van der Kwast ‘excitatie’ naar voren als een nieuw venster op onze tijd. Breed laat hij zijn blik over cultuur en samenleving glijden, op zoek naar diepere verklaringen.

Vijf aanstormende critici doken samen met rekto:verso en Cinea in het Mooov-filmfestival om met deze essays terug te keren.

Maandenlang zijn we bestookt met 50 jaar Mei '68, maar dan wel vooral alsof de evenaar toen van Parijs naar Leuven liep. Nochtans had de rest van de wereld, van Mexico City tot Dakar, vele jaren voorsprong in verzet. Verhalen vanuit Tunis tot Buenos Aires trekken de Europese tunnelvisie open. Mei '68 gedekoloniseerd.

NTGent verkeert in woelig water. Ingeperkte subsidies en interne strubbelingen leidden niet alleen tot het vertrek van artistiek leider Johan Simons, maar ook tot een wezenlijke identiteitscrisis. Hoe het schip weer vlot krijgen? Maar vooral: voor welke bestemming dan? Podiumtijdschrift Etcetera en cultuurmagazine rekto:verso vroegen tien uiteenlopende stemmen om het publieke debat aan te zwengelen met een eigen wervend toekomstvoorstel.

Zomerlijn: een lijvig online dossier om de nummerloze zomer van 2011 te overbruggen!